Belangrijkste punten
- Pentestmethoden verschillen in de hoeveelheid informatie die beschikbaar is: bij black-boxtests heeft de aanvaller geen enkele kennis van het doelwit, bij gray-boxtests gedeeltelijke kennis en bij white-boxtests volledige kennis.
- Elk van de vijf categorieën pentestdiensten simuleert een ander dreigingsscenario en legt daarmee een ander kwetsbaarhedenprofiel bloot.
- Een volledige penetratietest bestaat uit vijf fasen: planning (verkenning), scannen (kwetsbaarheden identificeren), binnendringen (exploitatie), ingraven (persistentie en laterale beweging) en analyseren (rapportage en adviezen voor herstel).
- Pentests helpen organisaties om kwetsbaarheden te vinden voordat aanvallers dat doen, de paraatheid van hun incident response te toetsen, te voldoen aan HIPAA, PCI DSS en SOC 2 en een herstelplan met duidelijke prioriteiten op te stellen.
- MSP’s die penetratietests aanbieden, krijgen meer inzicht in de netwerken van hun klanten, creëren logische upsellkansen richting hersteldiensten en profileren zich als strategisch beveiligingsadviseur in plaats van als break-fixleverancier.
Penetratietesten, ook wel “pentesten” genoemd, wordt door cybersecurityprofessionals en managed service providers gebruikt om kwetsbaarheden in een systeem op te sporen voordat zich een cybersecurity-incident voordoet. Klanten zullen u regelmatig vragen om penetratietests uit te voeren, zeker nu nieuwe overheidsregels deze praktijk steeds vaker verplicht stellen.
Penetratietesten is een complexe specialisatie die cruciaal is voor een effectieve levering van cybersecurity– en compliancediensten. Zelfs MSP’s die niet zelf pentests uitvoeren, werken meestal samen met een andere aanbieder zodat deze waardevolle dienst beschikbaar blijft voor hun klanten.
Wat is penetratietesten (pentesten)?
Met penetratietesten beoordeelt, meet en verbetert u het beveiligingsbeleid van de netwerken en systemen van een organisatie door ze te confronteren met dezelfde tactieken en technieken die een hacker zou gebruiken.
Met pentests kunnen organisaties hun IT-systemen, netwerken en webapplicaties controleren op beveiligingsproblemen die een kwaadwillende zou kunnen misbruiken. Penetratietesters verzamelen belangrijke informatie over het systeem dat ze onderzoeken. Zij sporen mogelijke toegangspunten op en simuleren een aanval om beter inzicht te krijgen in de kwetsbaarheden voor dreigingen zoals malware en ransomware.
Penetratietesten maakt deel uit van – en wordt soms gecombineerd met – andere belangrijke audits op het gebied van beveiligingsbeleid, naleving van data- en privacyregelgeving, monitoring en plannen voor respons en herstel.
De voordelen van penetratietesten en waarom pentesten nodig is
De informatie uit een penetratietest helpt IT-managers hun zwakke plekken in de beveiliging te begrijpen en strategische keuzes te maken om die te beperken. Een pentestrapport geeft een organisatie inzicht in de prioriteiten binnen haar cybersecuritystrategie en in de juiste gelaagde inzet van verschillende tools en technieken voor optimale dekking.
Pentests stellen daarnaast de incident response van een organisatie op de proef: hoe goed is zij voorbereid op een echte aanval? Oefening baart kunst en met regelmatige pentests blijft een organisatie of IT-beveiligingsteam paraat.
Welke soorten penetratietesten zijn er?
Er zijn drie manieren om cyberaanvallen te simuleren tijdens een penetratietest:
Black box
Een black-boxanalyse vindt meestal plaats in de eerste fase van een penetratietest. De pentester – die zich voordoet als kwaadwillende hacker – krijgt geen enkele informatie over de interne werking of architectuur van het doelsysteem. Zijn taak is om het systeem binnen te dringen met uitsluitend de kennis van een buitenstaander.
Zoals u zich kunt voorstellen, simuleert dit het reële risico dat een externe dreiging het systeem in kaart brengt en naar kwetsbaarheden zoekt.
Gray box
Het volgende niveau simuleert een aanval door een dreiging die op zijn minst enige kennis heeft van het interne beveiligingssysteem. Gray-boxtesters nemen meestal de rol aan van iemand met toegang en rechten binnen een systeem. Zij krijgen basisinformatie over de architectuur en de beveiliging van het doelsysteem.
Deze aanpak levert een gerichtere en doelbewustere beoordeling van de netwerkbeveiliging op. Bij black-boxtests besteedt de tester veel tijd aan het zoeken naar kwetsbaarheden. Een gray-boxtest simuleert een aanval waarbij de dreiging weet waarnaar hij zoekt en enig idee heeft waar hij dat kan vinden.
White box
White-boxtesten, ook bekend als “logic-driven testing”, “auxiliary testing”, “open-box testing” en “clear-box testing”, simuleert een situatie waarin hackers volledige toegang hebben tot alle broncode en architectuurdocumentatie. De pentester kan elk stukje code en documentatie doorspitten op zoek naar kwetsbaarheden en werkt daarmee op het niveau van de software- of netwerkontwikkelaar.
Dit kost veel tijd, maar het is ook de meest grondige vorm van penetratietesten, die zowel interne als externe kwetsbaarheden aan het licht brengt.
Categorieën penetratietesten
Zoals u ziet, verloopt niet elke penetratietest op dezelfde manier. Naast de drie soorten pentests bieden IT-professionals doorgaans minstens vijf algemene pentestdiensten aan:
Externe tests
Een externe penetratietest richt zich op goed zichtbare assets: denk aan websites, webapplicaties, domeinnaamservers (DNS) en e-mailaccounts. Met deze tests wordt bepaald of aanvallers van buitenaf via externe systemen toegang kunnen krijgen tot het netwerk of de data.
Interne tests
Interne penetratietests simuleren een aanval door een kwaadwillende insider in plaats van een externe dreiging. Zo komen kwetsbaarheden aan het licht die misbruikt kunnen worden door iemand met toegang achter de firewall van de organisatie. Soms wordt hierbij ook getest hoe gevoelig medewerkers zijn voor social engineering of phishing.
Blinde tests
Hoe kwetsbaar is een systeem voor een hacker met zeer beperkte informatie? Bij een blinde pentest wordt alleen openbaar toegankelijke informatie gebruikt om toegang te krijgen tot een systeem. De penetratietester tast daarbij volledig in het duister, maar het doelwit krijgt wel te horen wat de white hat hacker gaat aanvallen, hoe hij dat doet en wanneer.
Dubbelblinde tests
Bij een dubbelblinde penetratietest zijn noch de pentester noch het doelwit op de hoogte van de omvang van de gesimuleerde aanval. Het doelwit weet vooraf niets over de aard van de aanval en heeft dus geen tijd om zich voor te bereiden en de testresultaten te vertekenen. Met deze methode komen kwetsbaarheden betrouwbaarder aan het licht, omdat het beveiligingsplan op een realistischere manier tot het uiterste wordt getest.
Gerichte tests
Een gerichte test is een samenwerking waarbij de hacker en de verdedigers elkaar voortdurend op de hoogte houden van hun acties. Door een aanval in realtime na te spelen, krijgen zowel de pentesters als de organisatie waardevol inzicht in de beste strategieën voor informatiebeveiliging.
De fasen van een penetratietest
Penetratietests verlopen doorgaans in vijf fasen:
- Planning. Dit is de fase waarin informatie wordt verzameld en de test wordt voorbereid. Testers beginnen met verkenning van het doelwit en stellen een aanvalsplan op. In deze fase wordt vaak social engineering ingezet om de middelen (informatie en data) te verzamelen die nodig zijn voor de aanval.
- Scannen. Vervolgens “scant” de tester het doelsysteem om kwetsbaarheden te vinden en te bepalen hoe het doelwit op de aanval reageert. Dat is vergelijkbaar met het controleren van alle buitendeuren en ramen van een gebouw om te zien of ze op slot zitten.
- Binnendringen. De tester gebruikt nu technieken zoals cross-site scripting, SQL-injectie of backdoors om de firewall te omzeilen en het systeem binnen te komen. Zodra zij binnen zijn, nemen de testers de controle over het netwerk, de devices en/of de data over.
- Ingraven. Het volgende doel van de penetratietester is om te achterhalen hoelang hij in het systeem kan blijven en hoe diep hij zich kan ingraven. Hij plaatst rootkits en installeert backdoors zodat in het systeem blijven – of er later naar terugkeren – moeiteloos gaat. Een tester simuleert ook hoe een hacker zijn sporen zou uitwissen om bewijs van de inbraak te verwijderen.
- Analyseren. Nu is het tijd voor de white hat om de test af te ronden. De tester maakt een gedetailleerde configuratiebeoordeling en rapporteert de resultaten van de gesimuleerde aanval. De verzamelde informatie over misbruikbare kwetsbaarheden en beveiligingsgaten kan vervolgens worden gebruikt om de beveiligingsstrategie te herzien en te beginnen met herstel en systeemverharding.
Pentesttools die MSP’s en IT-professionals gebruiken
Penetratietesten is een complexe en technische aangelegenheid waarvoor verschillende gespecialiseerde tools nodig zijn: dezelfde of vergelijkbare tools als die van echte dreigingsactoren.
Verkenningstools
Verkenningstools worden ingezet in de eerste fase van de test, wanneer de white hat informatie verzamelt over de applicatie of het netwerk dat het doelwit is. Denk aan TCP-poortscanners, analyses van webservices, domeinzoekers en netwerkscanners voor kwetsbaarheden.
Proxytools
Proxytools onderscheppen het verkeer tussen een webbrowser en een webserver. Daarmee kunnen testers kwetsbaarheden in applicaties opsporen en misbruiken met technieken zoals XSS en server-side request forgery (SSRF).
Kwetsbaarheidsscanners
Web- en netwerkscanners voor kwetsbaarheden helpen pentesters applicaties met bekende kwetsbaarheden of configuratiefouten te vinden. Deze worden in de tweede fase van de aanval gebruikt om een weg naar binnen te vinden.
Exploitatietools
Exploitatietools worden gebruikt voor het “aanvalsgedeelte” van de penetratietest. Met deze tools zijn allerlei offensieve acties mogelijk, zoals brute-force-aanvallen of SQL-injecties. Ook bepaalde hardware die speciaal voor pentesten is ontworpen, zoals kastjes die op een device worden aangesloten en remote access tot netwerken bieden, zijn nuttige exploitatietools.
Post-exploitatietools
Post-exploitatietools worden gebruikt om de sporen van de tester uit te wissen nadat de aanval is afgerond. Met tools in deze categorie blijft de white hat buiten beeld en laat hij het systeem achter zoals hij het aantrof.
Maak uw netwerk sterker en veiliger. Bekijk Wat is penetratietesten? en ontdek hoe.
Samenwerken met NinjaOne
Door penetratietests als dienst en product aan te bieden, leert uw MSP het netwerk van elke klant kennen. Daardoor kunt u de cybersecuritydiensten op maat verkopen die zij nodig hebben. Het is een belangrijke stap om de netwerken van uw klanten zo veilig mogelijk te maken.
En NinjaOne helpt u om uw MSP zo efficiënt en slagvaardig te maken als maar mogelijk is. Duizenden gebruikers vertrouwen op ons geavanceerde RMM-platform om de complexiteit van modern IT Management het hoofd te bieden.
Bent u klaar om NinjaOne-partner te worden? Plan dan een demo of start uw trial van 14 dagen en ontdek waarom MSP’s voor Ninja kiezen als RMM-partner.
Gerelateerde artikelen:
- Penetratietesten versus kwetsbaarhedenscans
- Zo bouwt u een herstelprogramma van 90 dagen na een penetratietest, met bewijs
- Zo herkent en voorkomt u kwetsbaarheden in software
- Waarom compromise assessments belangrijk zijn in moderne cybersecurityprogramma’s
- Wat is een kwetsbaarheidsbeoordeling en waarom is die belangrijk?

