Het Internet of Medical Things (IoMT) omvat een enorme verscheidenheid aan medische apparaten die in de zorg worden gebruikt. Voor IT-teams in de zorg en voor managed service providers (MSP’s) die met zorgaanbieders werken brengen deze zeer uiteenlopende en kritieke apparaten uitdagingen met zich mee op het gebied van beheer, governance en beveiliging.
Deze gids legt uit wat technische teams moeten weten over IoMT om effectieve, veilige en compliant IT-diensten te leveren in zorgomgevingen.
Wat is het Internet of Medical Things (IoMT)?
IoMT omvat elk embedded netwerkapparaat dat voor medische doeleinden of in een zorgomgeving wordt gebruikt. Dat is een divers en omvangrijk werkveld met wearables, sensoren, monitors, implantaten, pompen en andere slimme apparaten (waarvan sommige ook buiten de zorg worden gebruikt). Ook de apps en cloudplatforms waarmee deze apparaten worden gemonitord en beheerd vallen eronder.
IoMT onderscheidt zich van het Internet of Things (IoT) door het doel: de use case en de omgeving bepalen de categorie, net als de mogelijke impact op het welzijn van mensen. Verbonden apparaten die bedoeld zijn voor medisch gebruik of worden ingezet in medische omgevingen zoals ziekenhuizen, klinieken, de thuissituatie van patiënten, mobiele zorg en programma’s voor monitoring op afstand, en die verbinding maken via wifi, mobiele netwerken, Bluetooth of een bekabelde verbinding, gelden als IoMT.
Veelvoorkomende IoMT-apparaten en hun rol in de zorg
Veelvoorkomende voorbeelden van IoMT die klinische zorg, patiëntmonitoring, facilitaire processen en zorgadministratie ondersteunen zijn:
- Apparaten voor monitoring van patiënten op afstand
- Draagbare gezondheidsmonitors
- Glucosemeters
- Bloeddrukmeters
- Slimme infuuspompen
- Verbonden beeldvormingssystemen
- Patiëntmonitors in het ziekenhuis
- Slimme bedden
- Apparaten voor medicatieregistratie
- Verbonden diagnostische hulpmiddelen
- Apparaten voor noodhulp
- Onderdelen van IoT-systemen voor monitoring in de zorg
Met deze apparaten kunnen zorgmedewerkers patiënten binnen én buiten de medische omgeving volgen en adviseren (denk aan telehealth en zorg op afstand bij behandeling thuis). Ze volgen continu vitale functies en andere actuele gegevens en sturen notificaties naar medische teams. Dat vermindert handmatig werk, maakt de zorg nauwkeuriger en efficiënter en zorgt voor snellere klinische besluitvorming.
Typische IoT-apparaten die IoMT kunnen worden zijn temperatuursensoren en andere sensoren waarmee patiëntenkamers worden bewaakt of waarmee zorginstellingen hun beheer automatiseren en op orde houden.
Uitdagingen bij het beheer en de beveiliging van IoMT
Door de brede categorie en het gedistribueerde karakter van IoMT verloopt het beheer inconsistent: verschillende apparaten werken met verschillende verbindingsmethoden en platforms en niet elk apparaat kent hetzelfde risiconiveau.
Apparaten die patiëntgegevens of beschermde gezondheidsgegevens (PHI) verzamelen en verzenden, en/of die verbinding maken met systemen die dat doen, vragen om strenger toezicht en betere bescherming dan eenvoudige sensoren. Daarbij horen de volgende maatregelen:
- Een volledige apparaatinventaris bijhouden: naarmate het aantal IoMT-apparaten groeit ontstaan er al snel blinde vlekken.
- Verouderde apparaten met beperkte patchmogelijkheden in kaart brengen: apparaten die EoS zijn of bekende beveiligingsproblemen hebben moeten worden gevolgd, zodat ze goed geïsoleerd of afgeschermd worden.
- Eigenaarschap van alle apparaten toewijzen en verantwoordelijkheid vastleggen: wijs een eigenaar toe aan elk apparaat om beheergaten te voorkomen en maak met leveranciers duidelijke afspraken over waar hun verantwoordelijkheid begint en eindigt.
- Zorg voor netwerksegmentatie: houd IoMT-apparaten in een eigen netwerk en geef ze alleen expliciet toegang tot de diensten die ze nodig hebben om te functioneren, inclusief de integratie met klinische systemen.
- Vermijd zwakke of gedeelde referenties: beveilig IoMT-beheertools, inclusief apps en clouddiensten, met sterke referenties die niet onder medewerkers worden gedeeld.
- Houd consistente en grondige documentatie bij: leg het bovenstaande vast samen met andere relevante operationele informatie, zoals uptime-eisen, compliance-overwegingen, de manier waarop apparaten met andere klinische systemen samenwerken en alle overige risico’s.
Veelgemaakte fouten van IT-teams bij het beheer van IoMT
De belangrijkste fout die IT-teams en MSP’s maken is IoMT op dezelfde manier behandelen als IoT. Dat leidt tot vervolgfouten die de beveiliging en de bedrijfsvoering ondermijnen. IoT moet uiteraard zo veilig mogelijk blijven, maar de beschikbare middelen bepalen nu eenmaal de prioriteiten. In zakelijke omgevingen speelt dat minder, terwijl beveiliging en privacy in de zorg veel zwaarder wegen.
IoMT-apparaten die PHI verzamelen of verzenden of die verbinding maken met systemen waarop PHI staat, kunnen niet worden behandeld als gewone endpoints of andere IoT-apparaten. Compliance moet te allen tijde gewaarborgd zijn, in lijn met HIPAA en andere lokale regelgeving die de privacy van patiënten beschermt.
Ook lifecycle-planning schiet vaak tekort: IoMT-apparaten moeten in kaart gebracht worden, up-to-date blijven en zo snel mogelijk uit gebruik worden genomen zodra ze geen updates meer ontvangen. In de zorg is dat extra lastig, omdat dure medische apparatuur soms alleen compatibel is met verouderde hardware of besturingssystemen. Vaak moeten er dan uitzonderingen op het beleid worden gemaakt en specifieke maatregelen voor die apparaten worden ingericht, zoals airgapping of extra monitoring.
Zo beheren IT-teams in de zorg IoMT op schaal
Interne IT-teams en MSP’s die de IT-activiteiten van zorgorganisaties beheren moeten IoMT-apparaten veilig kunnen monitoren en beheren. Daarvoor zijn compliant IT-toolchains nodig die toegang kunnen geven tot apparaten die gevoelige PHI verwerken.
NinjaOne biedt een uniform platform voor IT-beheer dat beheer van mobiele apparaten (MDM), monitoring en beheer op afstand (RMM), netwerkmonitoring, documentatie en remote access combineert, met ingebouwde compliance die het geschikt maakt voor veel use cases in de zorg.
