Belangrijkste punten
- Breng alle persoonsgegevens op endpoints, in cloudsystemen en bij externe SaaS-diensten in kaart en controleer ze om volledig zicht te houden.
- Leg een geldige rechtsgrondslag en transparante toestemmingsmechanismen vast voordat u persoonsgegevens verzamelt of verwerkt.
- Handhaaf elementaire beveiligingsmaatregelen zoals versleuteling, geautomatiseerd patchbeheer en centrale browsermonitoring om datalekken via Shadow IT te voorkomen.
- Voer Data Protection Impact Assessments (DPIA’s) uit en zorg voor menselijk toezicht wanneer u AI-modellen of geautomatiseerde workflows inzet onder artikel 22.
- Stel een geautomatiseerd protocol op voor de reactie op datalekken, zodat u de verplichte meldingstermijn van 72 uur richting toezichthouders haalt.
- Gebruik uniform endpoint management en back-uptools om verzoeken van betrokkenen (DSAR’s) en het recht op vergetelheid vlot af te handelen.
Elke organisatie die persoonsgegevens van mensen in de EU verzamelt of verwerkt, moet voldoen aan de GDPR, ongeacht waar het bedrijf gevestigd is. Wie tekortschiet, riskeert boetes tot 20 miljoen euro of 4 procent van de wereldwijde jaaromzet, plus de ontwrichting van een onverwachte audit of de afhandeling van een datalek. Deze gids legt uit wat GDPR-compliance vereist en hoe u een programma opbouwt dat daaraan voldoet.
Waarborg GDPR-compliance met NinjaOne en stroomlijn uw gegevensbeveiliging en incidentrespons.
Wat is GDPR-compliance?
GDPR-compliance houdt in dat een organisatie zich houdt aan de regels en vereisten uit de GDPR (General Data Protection Regulation), een alomvattende verordening voor gegevensbescherming en privacy die de Europese Unie (EU) in mei 2018 heeft ingevoerd. De verordening geeft mensen meer controle over hun persoonsgegevens en zorgt voor uniforme regels en werkwijzen rond gegevensbescherming in alle EU-lidstaten.
Wat is het doel van de GDPR?
Het voornaamste doel van de GDPR is de privacy en de persoonsgegevens van individuen beschermen. Daarvoor biedt de verordening een uitgebreid kader voor de manier waarop organisaties met persoonsgegevens moeten omgaan en krijgen mensen meer zeggenschap over hun eigen gegevens. Dit zijn de belangrijkste doelstellingen van de GDPR:
- Bescherming van de privacy van individuen: de GDPR beschermt de privacy en de grondrechten van individuen door vast te leggen dat hun persoonsgegevens transparant, eerlijk en rechtmatig moeten worden verwerkt.
- Rechten op gegevens: individuen krijgen verschillende rechten, waaronder het recht op inzage, het recht op gegevenswissing (het “recht om vergeten te worden”), het recht op gegevensoverdraagbaarheid en het recht om te weten hoe hun gegevens worden gebruikt.
- Toestemming: organisaties moeten duidelijke en geïnformeerde toestemming vragen voordat ze gegevens verzamelen en verwerken, zodat individuen inspraak hebben in het gebruik van hun gegevens.
- Gegevensbeveiliging: organisaties moeten passende beveiligingsmaatregelen nemen om persoonsgegevens tegen inbreuken te beschermen en er gelden strikte rapportagevereisten bij datalekken.
- Verantwoording en governance: organisaties moeten beleid voor gegevensbescherming opstellen en onderhouden, functionarissen voor gegevensbescherming (DPO’s) aanstellen en Data Protection Impact Assessments (DPIA’s) uitvoeren om naleving te waarborgen.
- Wereldwijde impact: door de reikwijdte van de GDPR raakt de verordening organisaties wereldwijd die gegevens van personen binnen de Europese Unie verwerken, waardoor ze een mondiale standaard is geworden voor gegevensbescherming en privacy.
- Sancties en handhaving: de EU-GDPR kent strenge sancties bij niet-naleving, waaronder forse boetes.
In grote lijnen wil de GDPR een transparantere omgeving met meer verantwoording creëren voor de verwerking van persoonsgegevens. Zo ontstaat vertrouwen tussen individuen en de organisaties die hun informatie verwerken en krijgen mensen meer controle over hun persoonsgegevens.
Wat zijn persoonsgegevens volgens de GDPR?
In artikel 4 van de GDPR worden persoonsgegevens gedefinieerd als “alle informatie over een geïdentificeerde of identificeerbare natuurlijke persoon”, die organisaties geautomatiseerd of handmatig verwerken.
Om verwarring en verkeerde interpretaties te voorkomen, volgen hier enkele verduidelijkingen bij die definitie.
- Gegevens van personen versus bedrijven: omdat persoonsgegevens betrekking hebben op een individu, gelden gegevens van bedrijven en organisaties, meestal “rechtspersonen” genoemd, niet als persoonsgegevens. Volgens de definitie van “natuurlijke persoon” vallen gegevens van een overleden persoon er evenmin onder.
- Alle informatie: dit betekent dat persoonsgegevens van alles kunnen omvatten, van objectieve, meetbare kenmerken (bijv. gewicht, lengte) tot subjectieve oordelen (bijv. getuigenissen, beoordelingen).
- Onjuiste, verouderde of foutieve informatie: gegevens kunnen ongeacht hun juistheid persoonsgegevens zijn, zolang ze betrekking hebben op een specifiek individu. Pas wanneer de informatie zo onjuist is dat de persoon niet meer identificeerbaar is, vallen ze erbuiten.
Voor wie gelden de GDPR-regels?
De GDPR raakt een breed scala aan personen en organisaties. De reikwijdte blijft niet beperkt tot de Europese Unie (EU), want de verordening heeft extraterritoriale werking. Dit zijn de belangrijkste partijen die ermee te maken krijgen:
Betrokkenen in de EU
De GDPR komt rechtstreeks ten goede aan personen die burger of inwoner zijn van de Europese Unie. Zij krijgen ruimere rechten en bescherming rond hun persoonsgegevens.
Verwerkingsverantwoordelijken
Elke organisatie die, ongeacht haar vestigingsplaats, het doel van en de middelen voor de verwerking van persoonsgegevens bepaalt, geldt als verwerkingsverantwoordelijke. Daaronder vallen bedrijven, non-profitorganisaties, overheidsinstanties en elke andere entiteit die aan de criteria voldoet.
Verwerkers
Organisaties of entiteiten die persoonsgegevens verwerken namens een verwerkingsverantwoordelijke, heten verwerkers. Denk aan it-dienstverleners (MSP’s), cloudservices en marketingbureaus.
Functionarissen voor gegevensbescherming (DPO’s)
Sommige organisaties, vooral die met omvangrijke gegevensverwerking of gevoelige gegevens, moeten een functionaris voor gegevensbescherming aanstellen die toeziet op naleving van de GDPR.
Toezichthouders in de EU-lidstaten
Elke EU-lidstaat heeft een eigen toezichthoudende autoriteit (DPA) die de GDPR binnen die lidstaat handhaaft.
Internationale organisaties
De GDPR geldt ook voor organisaties buiten de EU die goederen of diensten aanbieden aan personen binnen de EU of hun gedrag volgen. Bedrijven en websites wereldwijd moeten dus mogelijk voldoen aan de verordening wanneer ze met burgers van de Europese Unie te maken hebben.
Vertegenwoordigers van betrokkenen
Organisaties die niet in de EU gevestigd zijn maar wel onder de GDPR vallen, moeten mogelijk een vertegenwoordiger binnen de EU aanstellen als aanspreekpunt voor zaken rond gegevensbescherming.
Wettelijke vertegenwoordigers van betrokkenen
In bepaalde gevallen, bijvoorbeeld wanneer betrokkenen minderjarig, handelingsonbekwaam of overleden zijn, erkent de GDPR hun wettelijke vertegenwoordigers, die de rechten rond gegevensbescherming namens hen kunnen uitoefenen.
Derde partijen
Organisaties moeten er mogelijk op toezien dat ook externe leveranciers en dienstverleners de GDPR naleven wanneer zij namens hen persoonsgegevens verwerken.
Belangrijke GDPR-vereisten op een rij
Inzicht in de belangrijkste vereisten van de GDPR is essentieel voor organisaties die persoonsgegevens verwerken. Dit zijn de vereisten waarvan u op de hoogte moet zijn:
- Rechtsgrondslag voor verwerking: elke gegevensverwerking heeft een rechtsgrondslag nodig, zoals toestemming, noodzaak voor de uitvoering van een overeenkomst, naleving van een wettelijke verplichting, bescherming van vitale belangen, vervulling van een taak van algemeen belang of uitoefening van openbaar gezag of gerechtvaardigde belangen van de verwerkingsverantwoordelijke of een derde partij.
- Beginselen van gegevensverwerking: de GDPR beschrijft kernbeginselen voor het verwerken van persoonsgegevens, waaronder rechtmatigheid, behoorlijkheid, transparantie, doelbinding, minimale gegevensverwerking, juistheid, opslagbeperking, integriteit en vertrouwelijkheid.
- Transparantie en toestemming: organisaties moeten betrokkenen duidelijke en begrijpelijke informatie geven over het gebruik van hun gegevens. Toestemming voor verwerking moet vrij, specifiek, geïnformeerd en ondubbelzinnig zijn. Betrokkenen mogen hun toestemming op elk moment intrekken.
- Rechten van betrokkenen: een privacybeleid conform de GDPR geeft individuen verschillende rechten, waaronder het recht op inzage, het recht op gegevenswissing (het “recht om vergeten te worden”), het recht op gegevensoverdraagbaarheid en het recht om bezwaar te maken tegen bepaalde vormen van verwerking.
- Data Protection Impact Assessments (DPIA’s): organisaties moeten een DPIA uitvoeren wanneer verwerkingen waarschijnlijk een hoog risico opleveren voor de rechten en vrijheden van betrokkenen, bijvoorbeeld bij gevoelige gegevens of nieuwe technologieën.
- Gegevensbescherming door ontwerp en door standaardinstellingen: gegevensbescherming hoort verweven te zijn in het ontwerp en de standaardinstellingen van systemen, producten en diensten. Privacyoverwegingen maken dus deel uit van het ontwikkelproces.
- Melding van datalekken: organisaties moeten een datalek binnen 72 uur na ontdekking melden bij de bevoegde toezichthouder en moeten in bepaalde gevallen ook de getroffen personen informeren.
- Functionarissen voor gegevensbescherming (DPO’s): sommige organisaties moeten een DPO aanstellen die toeziet op gegevensbescherming. Een DPO is expert op dit terrein en vervult de rol onafhankelijk.
- Internationale doorgifte van gegevens: bij doorgifte van persoonsgegevens buiten de EU/EER moeten organisaties een passend beschermingsniveau garanderen. Dat kan via standaardcontractbepalingen of andere goedgekeurde mechanismen.
- Verantwoording en documentatie: organisaties moeten een register van verwerkingsactiviteiten bijhouden, beleid en procedures voor gegevensbescherming hebben en regelmatig toetsen of ze voldoen aan de regels.
- Privacy impact assessments: beoordelen welke impact gegevensverwerking heeft op de privacyrechten van individuen is een kernvereiste, zeker bij de introductie van nieuwe technologieën of processen.
- Boetes en sancties: de GDPR geeft toezichthouders de bevoegdheid boetes op te leggen bij niet-naleving. Die kunnen flink oplopen, afhankelijk van de ernst van de overtreding.
- Toestemming voor kinderen: voor het verwerken van persoonsgegevens van kinderen gelden bijzondere regels. Meestal is ouderlijke toestemming vereist voor kinderen onder de 16 jaar (deze leeftijdsgrens kan per EU-lidstaat verschillen).
GDPR en AI-governance
Met de invoering van de EU AI Act (tekst van de AI Act op EUR-Lex) en strengere handhaving rond geautomatiseerde gegevensverwerking raakt GDPR-compliance rechtstreeks aan kunstmatige intelligentie (AI-richtsnoeren van EDPB en IAPP). Op grond van artikel 22 van de GDPR hebben individuen het recht niet te worden onderworpen aan besluiten die uitsluitend op geautomatiseerde verwerking of profilering berusten (tekst van artikel 22 GDPR). Zet u AI-modellen of geautomatiseerde workflows in die persoonsgegevens van medewerkers of klanten verwerken, dan moeten IT-teams zorgen voor menselijk toezicht, duidelijke transparantie en gedocumenteerde Data Protection Impact Assessments (DPIA’s).
Dit zijn enkele van de basisvereisten van de GDPR, maar de verordening is omvangrijk en organisaties doen er goed aan een grondige analyse uit te voeren om naleving te waarborgen.
GDPR-compliance waarborgen: checklist en praktische stappen
Onze praktische GDPR-checklist helpt organisaties stap voor stap naleving te bereiken en te behouden. Hier volgt een vereenvoudigde checklist met stappen voor GDPR-compliance binnen de EU:
- Datamapping en inventarisatie:
- Bepaal welke persoonsgegevens uw organisatie verzamelt, verwerkt, opslaat en deelt.
- Leg de doeleinden van de verwerking en de rechtsgrondslag vast.
- Privacybeleid en privacyverklaringen:
- Beoordeel en actualiseer uw privacybeleid en privacyverklaringen, zodat ze duidelijk en transparant zijn.
- Vermeld de rechten van betrokkenen, hoe zij contact kunnen opnemen met uw functionaris voor gegevensbescherming (indien van toepassing) en de rechtsgrondslag voor de verwerking.
- Toestemmings- en opt-inmechanismen:
- Zorg dat toestemmingsmechanismen expliciet en ondubbelzinnig zijn en dat individuen hun toestemming eenvoudig kunnen intrekken.
- Beoordeel de toestemming regelmatig en vernieuw die waar nodig.
- Rechten van betrokkenen:
- Richt processen in voor het afhandelen van verzoeken van betrokkenen (bijv. inzage, rectificatie, wissing en overdraagbaarheid).
- Train medewerkers om verzoeken rond deze rechten te herkennen en af te handelen.
- Data Protection Impact Assessments (DPIA’s):
- Breng verwerkingsactiviteiten met een hoog risico in kaart en beoordeel ze.
- Documenteer de beoordelingen en neem maatregelen om risico’s te beperken.
- Gegevensbeveiliging en Shadow IT:
- Tref passende technische en organisatorische maatregelen om persoonsgegevens te beschermen, waaronder versleuteling, toegangscontroles en training van medewerkers.
- Handhaaf centraal browserbeheer en SaaS-monitoring. Niet-goedgekeurde browserextensies en ongeoorloofde webapps (Shadow AI) kunnen ongemerkt persoonsgegevens van EU-burgers naar servers van derden sturen en zo een onbedoelde GDPR-inbreuk veroorzaken.
- Reactie op datalekken:
- Ontwikkel een responsplan voor datalekken, met procedures voor het melden en informeren van autoriteiten en getroffen personen.
- Test het plan met simulaties.
- Registers van verwerkingsactiviteiten:
- Houd een register van verwerkingsactiviteiten bij.
- Neem daarin informatie op over doorgiftes en Data Protection Impact Assessments.
- Functionaris voor gegevensbescherming (DPO):
- Stel een DPO aan wanneer de GDPR dat voorschrijft of als best practice.
- Zorg dat de DPO voldoende is opgeleid en onafhankelijk opereert.
- Leveranciersbeheer:
- Beoordeel en actualiseer contracten met externe verwerkers om GDPR-naleving te waarborgen.
- Zorg dat leveranciers dezelfde standaarden voor gegevensbescherming hanteren.
- Internationale doorgifte van gegevens:
- Tref passende waarborgen voor internationale doorgiftes, zoals standaardcontractbepalingen (SCC’s) of bindende bedrijfsvoorschriften (BCR’s).
- Training en bewustwording:
- Geef medewerkers GDPR-training, zodat ze hun verantwoordelijkheden kennen.
- Stimuleer een cultuur van gegevensbescherming en privacybewustzijn.
- Bewaren en wissen van gegevens:
- Stel beleid op voor bewaartermijnen en gegevenswissing, zodat gegevens niet langer worden bewaard dan nodig.
- Documenteer verzoeken om wissing en de genomen acties.
- Periodieke compliance-audits:
- Voer regelmatig interne audits en beoordelingen uit om naleving te controleren.
- Spoor tekortkomingen op en pak ze aan.
- Melden bij toezichthouders:
- Zorg dat u datalekken binnen de voorgeschreven termijn kunt melden bij de bevoegde toezichthouder.
- GDPR-documentatie:
- Houd een centrale verzameling GDPR-documentatie bij, met beleid, procedures en registers.
- Periodieke evaluatie en bijwerking:
- Volg wijzigingen in de GDPR-regelgeving continu en pas uw naleving daarop aan.
- Impact van opkomende technologieën:
- Blijf op de hoogte van de impact van opkomende technologieën op gegevensbescherming en pas uw beleid en werkwijzen waar nodig aan.
Deze checklist geeft een vereenvoudigd overzicht van hoe u GDPR-compliant blijft. Voor volledige naleving is het raadzaam juridische experts en specialisten in gegevensbescherming te raadplegen.
Risico’s van niet-naleving
Niet-naleving van de GDPR brengt aanzienlijke financiële, juridische en operationele risico’s met zich mee. Op grond van artikel 83 van de GDPR kent de verordening een boetestelsel met twee niveaus, afhankelijk van de ernst en de aard van de overtreding:
- Standaardniveau (tot 10 miljoen euro of 2% van de wereldwijde jaaromzet, afhankelijk van welk bedrag hoger is): geldt voor administratieve en operationele tekortkomingen, zoals het niet bijhouden van een register van verwerkingsactiviteiten, het achterwege laten van verplichte Data Protection Impact Assessments (DPIA’s), het verwaarlozen van gegevensbescherming door ontwerp en standaardinstellingen of ontbrekende verwerkersovereenkomsten.
- Hoger niveau (tot 20 miljoen euro of 4% van de wereldwijde jaaromzet, afhankelijk van welk bedrag hoger is): voorbehouden aan ernstige inbreuken op de kernbeginselen van gegevensverwerking, verwerking zonder rechtsgrondslag of geldige toestemming, schending van de rechten van betrokkenen of ongeoorloofde internationale doorgiftes.
Naast financiële sancties kan niet-naleving leiden tot reputatieschade, verlies van klantvertrouwen en juridische stappen van getroffen betrokkenen. Organisaties die niet aan de GDPR-vereisten voldoen, kunnen ook beperkingen of een volledig verbod op gegevensverwerking opgelegd krijgen.
Spraakmakende handhavingszaken laten zien hoe hoog de boetes kunnen oplopen:
- Meta (1,2 miljard euro): in mei 2023 legde de Ierse Data Protection Commission (DPC) de hoogste GDPR-boete ooit op aan Meta wegens onrechtmatige doorgifte van gegevens van EU-gebruikers naar de VS zonder passende waarborgen (besluit van de Ierse DPC over Meta).
- TikTok (530 miljoen euro): de Ierse DPC bestrafte TikTok wegens ongeoorloofde doorgifte van persoonsgegevens naar servers in China en onvoldoende transparant beleid (besluit van de Ierse DPC over TikTok).
- LinkedIn (310 miljoen euro): de Ierse DPC beboette LinkedIn vanwege zorgen over geldige toestemming, behoorlijkheid en transparantie bij het verwerken van gebruikersgegevens voor gedragsanalyse en gerichte advertenties (aankondiging van de Ierse DPC over LinkedIn).
- British Airways (20 miljoen pond): de Britse toezichthouder ICO beboette British Airways na een groot beveiligingslek waarbij meer dan 400.000 klanten getroffen werden (boetebesluit van de Britse ICO over British Airways).
De complexiteit van GDPR-compliance en de mogelijke gevolgen onderstrepen hoe belangrijk het is om regelgeving rond gegevensbescherming en privacy serieus te nemen, zowel binnen de Europese Unie als daarbuiten voor organisaties die persoonsgegevens van EU-burgers verwerken.
Ontdek hoe de GDPR gegevensbescherming vormgeeft. Bekijk nu wat is GDPR-compliance? zo blijft u compliant.
Neem de regie over IT en compliance met NinjaOne
Zoals u ziet, onderstreept de GDPR hoe belangrijk het is om regelgeving rond gegevensbescherming en privacy serieus te nemen. Deze ene verordening is weliswaar uitgebreid, maar vormt slechts een druppel op een gloeiende plaat binnen gegevensbescherming. IT-professionals kunnen rekenen op steeds hogere verwachtingen rond privacy en beveiliging vanuit hun stakeholders, klanten en overheidsinstanties naarmate wereldwijd nieuwe regelgeving van kracht wordt.
NinjaOne helpt organisaties bij GDPR-compliance door zicht op endpoints, beveiligingsautomatisering en gegevensbescherming samen te brengen in één platform:
- Verzoeken van betrokkenen (DSAR’s) en het recht op vergetelheid: met de back-up van endpoints, bestandszoekfunctie en tools voor gegevensbeheer van NinjaOne vinden, herstellen of verwijderen IT-teams snel specifieke persoonsgegevens op beheerde apparaten, zodat ze de rechten van gebruikers efficiënt honoreren.
- Reageren op datalekken binnen 72 uur: geautomatiseerd patchbeheer, realtime monitoring van kwetsbaarheden en maatregelen voor eindpuntbeveiliging stellen teams in staat beveiligingsrisico’s proactief te verhelpen. Bij een incident leveren doorlopende audits en rapportage direct forensische gegevens om de verplichte meldingstermijn van 72 uur te halen.
- Inzicht in browsers en SaaS: met een centrale software-inventaris en beleidsbeheer krijgen IT-teams gedetailleerd zicht op browserextensies en ongeoorloofde applicaties. Zo beperkt u ongeautoriseerde webtools en voorkomt u dat gegevens per ongeluk weglekken naar niet-gescreende derde partijen.
Door datamapping, verharding van systemen en compliance-documentatie te stroomlijnen, biedt NinjaOne de operationele basis die bedrijven nodig hebben om met vertrouwen aan de GDPR-vereisten te voldoen.
Klaar om uw workflow voor gegevensbescherming te vereenvoudigen?
Plan een demo of start uw trial van 14 dagen en ontdek waarom duizenden IT-teams NinjaOne kiezen als partner voor endpoint management.
Wilt u meer praktische IT-gidsen en nieuws uit de sector?
Bekijk de NinjaOne-blog voor uitgebreide technische handleidingen of abonneer u op de MSP Bento Newsletter voor wekelijkse tools, tips en inspiratie rechtstreeks in uw inbox.

